Nedir

Sıfat Nedir

Sıfat Nedir
Sıfat, isim soylu bir kelimedir. Adları niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için adın önüne gelerek onu nitelemesi veya belirtmesi gerekir.

Sıfatların Özellikleri
1.    Sıfatlar isim soylu kelimelerdir.
2.    Mutlaka bir ismi nitelerler.
3.    Sıfatlar, her zaman tamlayan görevinde kullanılırlar.
4.    Çoğul eklerini, hâl eklerini, iyelik eklerini, tamlama eklerini almazlar.
5.    Sıfatlar, ismi nitelerken genellikle “ne durumda, nasıl, hangi, ne renk, kaç, ne kadar” sorularına cevap verir.
•    Sıfat olan bir kelime tek başına kullanıldığında veya isim çekim eklerini aldığında isim olur. Böyle kelimelere “İsimleşmiş Sıfat” denir. Örnek: Küçük tencereyi düşürdü. (Sıfat)  /  Küçük, tencereyi düşürdü. (İsimleşmiş Sıfat)

Türkçe'de sıfatlar yapılarına göre üçe ayrılır
Yalın sıfatlar
Türemiş sıfatlar
Bileşik sıfatlar

1. Yalın sıfatlar: Herhangi bir yapım eki almamış ya da başka bir sözcükle bileşmemiş olan sıfatlara "yalın sıfat" denir:
az
çok
iyi
bir

2. Türemiş sıfatlar: İsim ya da eylem kök ve gövdelerinden sıfat yapma ekleriyle türetilmiş olan sıfatlar "türemiş sıfat"tır:
Çiçek-li (bahçe)
şekersiz (çay)
ulus-al (dil)
yap-ay (madde)
sevil-en (insanlar)
beş-inci (sınıf)

3. "Bileşik sıfatlar" bileşik sözcük yapısındadır; iki ya da daha çok sıfat ya da başka sözcük türleriyle kurulur:
ağır+başlı (insan)
açık+yürekli (insan)
kara+biberli (yemek)
bir+kaç (gün)
elden+düşme (araba)
gün+görmüş (insan)

Sıfatların Çeşitleri
Niteleme sıfatları isimlerin biçimlerini, renkle­rini, durumlarını, yerlerini, bağıntılarını ve buna benzer durumlarını belirtir:

yuvarlak (masa)
eğri (çizgi)
mavi (deniz)
kırmızı (şapka)
gerçekçi (yaklaşım)
kimyasal, fizik­sel (özellikler)

Belirtme sıfatları, isimleri sayı belirterek, soru sorarak, gösterme yoluyla ya da belgisiz olarak belirten sıfatlardır. Belirtme sıfatları da anlam ve işlevlerine göre dörde ayrılır:

Gösterme sıfatları
Soru sıfatları
Belgisiz sı­fatlar
Sayı sıfatları

Gösterme sıfatları (işaret sıfatları), isimleri göstererek belirten sıfatlardır. Genellikle isimlerden önce bu, şu, o sıfatları getirilerek gösterme olayı gerçekleştirilir:
Bu (kitap), şu (araba), o (ağaç).

Soru sıfatları, isimleri soru yoluyla belirtir­ler:
Hangi (filmi seyrettiniz?), kaç (liranız var?), nasıl (bir insan?), kaçıncı (durakta ine­cekler?), kaçar (elma veriyor?).

Belgisiz sıfatlar, isimleri belgisiz olarak belirtirler:
Bazı (insanlar), bir (gün), bütün (hayaller), birkaç (kilogram), nice (yıllar), fazla (telaş), çoğu (zaman) gibi.

Sayı sıfatları, sayı isimleriyle kurulan ve ismin sayısını çeşitli biçimlerde belirten sıfat­lardır. Sayı sıfatları;
asıl sayı sıfatları,
üleştir­me sayı sıfatları,
kesir sayı sıfatları,
sıra sayı sıfatları

olarak dörde ayrılır.

Asıl sayı sıfatları isimlerin kesin sayısını belirtir: Bir (lira), yüz (gün), bin (asker), on milyon (buzdolabı).
Üleştirme sayı sıfatları isimlerin sayılarını bölüştürülmüş biçimde be­lirtir: Birer (hafta), beşer (ceviz).
Kesir sayı sıfatları, isimlerin sayılarını kesirli olarak be­lirtir: Yüzde kırk (faiz), yüzde iki yüz (zam), dörtte bir (ekmek).
Sıra sayı sıfatları da isimlerin sıralama ve bölümlemedeki yerlerini belirtir: Birinci (sıra), onuncu (araba), ellinci (yıldönümü).

Sıfatların çeşitli karşılaştırma dereceleri de vardır. Bu "daha, çok, pek, en, kadar" gibi belirteç ve ilgeçlerle oluşturulur: Yılan kadar sinsi, tilki gibi kurnaz (eşitlik derecesi); en güzel, çok çalışkan, daha sıcak, pek kibar (üstünlük derecesi).

Sıfatlar bazı eklerle anlam yönünden de birtakım değişikliklere uğramaktadır. Sözge­limi -ca, -msı, -mtırak ekleri sıfatlarda yakın­lık, benzerlik belirtir:

güzelce
hınzırca
ya­vaşça
tenhaca
insanca
acımsı
tatlımsı
yeşilimtrak

Sıfatlarda küçüklük belirten ekler ise -cık, -cak, -rak ekleridir:

ufacık
küçücük
yumuşacık
büyücek
ufarak

Sıfatların ilk hecelerinin sonundaki ünsüz p, m, r, s ünsüzlerinden biriyle değiştirilerek ya da ilk hecenin sonuna bu ünsüzlerden biri eklenerek pekiştirme yapılabilir:

kırmızı/ kıpkırmızı
kara/kapkara
boş/bomboş
be­yaz/bembeyaz
temiz/tertemiz
çıplak/çırçıplak
bütün/büsbütün
mavi/masmavi



Bölgeler ve Şehirler Bölgeler ve Şehirler
Nedir - Ne demek - Hakkında Bilgi - Kısaca